Χρ. Σταμούλη : Πως μπορεί να διευρυνθεί το αίτημα των Γερμανικών Επανορθώσεων στην Ελλάδα

Η νομικός και διαχειρίστρια του Αρχείου του Ιωάννη Ε. Σταμούλη , του εμβληματικού νομικού και πρώην νομάρχη Βοιωτίας, που διεθνοποίησε την υπόθεση των Γερμανικών επανορθώσεων με “οδηγό” την σφαγή του Διστόμου, Χριστίνα Σταμούλη, μιλάει στον 98.4 για το πώς η ιστορική έρευνα και το Ανθρωπιστικό Δίκαιο σε μια ταυτόσημη πορεία, μπορούν να διευρύνουν το διαχρονικό κοινωνικό αίτημα των Γερμανικών Επανορθώσεων, με αφορμή τις αποκαλύψεις που προέκυψαν από την ετοιμασία νέου φακέλου για τον Δήμο Καλαμάτας , ως προς το αίτημα του να ενταχθεί στους “Μαρτυρικούς Δήμους”.  Όπως σημείωσε η κ. Σταμούλη, με  πρωτοβουλία του Δήμου Καλαμάτας και προκειμένου να υλοποιηθεί η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου της πόλης για την υποβολή, εκ νέου, ενός οργανωμένου και τεκμηριωμένου φακέλου για τον χαρακτηρισμό της Καλαμάτας, ως Μαρτυρικού και την ένταξή της στο Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών, ανατέθηκε στο Αρχείο Ιωάννη Ε. Σταμούλη, το έργο καταγραφής και ερμηνείας των σχετικών ιστορικών γεγονότων.

Η έρευνά που πραγματοποιήθηκε, για να διαπιστωθούν οι απώλειες στην πόλη της Καλαμάτας, κατά την περίοδο της Κατοχής (1941-1944), αξιοποίησε υλικό που προέρχεται από πρωτογενείς πηγές, όπως είναι τα αρχεία του Ληξιαρχείου Καλαμάτας, οι εφημερίδες της εποχής, αρχειακό υλικό των ΓΑΚ Μεσσηνίας κλπ.

Ο φάκελος που συγκροτήθηκε και περιλαμβάνει τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής, κατατέθηκε ήδη, από τον Δήμαρχο Καλαμάτας κ. Θανάση Βασιλόπουλο, στο Υπουργείο Εσωτερικών, ως τεκμηρίωση του αιτήματος ανακήρυξης της Καλαμάτας ως Μαρτυρικής, περιλαμβάνει δε όλο το υλικό τεκμηρίωσης που συγκεντρώθηκε από την τριμελή ομάδα ιστορικών, αποτελούμενη από τον Δρ Κώστα Λαγό, τον Παντελή Βατάκη και τον Πλάτωνα Περαρή.

Η πρωτοτυπία της μελέτης έγκειται στο ότι τα ιστορικά δεδομένα που συλλέχθηκαν, εξετάστηκαν και από τη σκοπιά του Διεθνούς Δικαίου και δη των αρχών του Ανθρωπιστικού Δικαίου, προκειμένου να αποδειχθεί ότι όσα έλαβαν χώρα στην πόλη αποτελούν Εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας και για αυτό το σκοπό περιλαμβάνονται γνωμοδοτήσεις του Ομοτ. Καθηγητή Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεσμών και πρώην Αντιπρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου, Στέλιου Περράκη και του Υποπτέραρχου ε.α. και Δόκτορα Διεθνούς Δικαίου, Γιώργου Ανεψιού. Παράλληλα με το αίτημα για την Καλαμάτα κατατέθηκε αίτημα αναγνώρισης ως Μαρτυρικών και των χωριών Άγιος Φλώρος  και Καρβέλι , τα οποία καταστράφηκαν ολικά.Η έρευνα αποκάλυψε άγνωστα και συγκλονιστικά στοιχεία για τις ανθρώπινες απώλειες και την οικονομική καταστροφή ως άμεσα αποτελέσματα της Κατοχής, στην περιοχή.

Αφορά τους βίαιους θανάτους – κυρίως εκτελέσεις και εκτοπίσεις σε στρατόπεδα θανάτου Καλαματιανών από τους Γερμανούς – που ερευνήθηκαν κατά το παρελθόν από άλλους μελετητές & έχουν συμπεριληφθεί στη βιβλιογραφία.

Όμως, η σύγχρονη ιστορική έρευνα δεν είχε κάνει  το ίδιο και για τα θύματα του λιμού που ενέσκηψε στο μεγαλύτερο διάστημα της Κατοχής. Στα σχετικά δημοσιεύματα η Καλαμάτα απλά αναφέρεται ως ένα από τα αστικά κέντρα που επλήγησαν ιδιαίτερα από τον λιμό, συνήθως δίχως να παρατίθεται κάποιο στοιχείο. Η πιο σημαντική παράμετρος της έρευνάς ήταν η ακριβής καταγραφή των θυμάτων του λιμού στην Καλαμάτα.

Οι νεκροί της Κατοχής λόγω πείνας μπορεί να μην πέθαναν από τις σφαίρες των κατακτητών όμως η καταστροφή των κοινωνικών υποδομών, η αφαίμαξη της ελληνικής οικονομίας & η συστηματική λεηλασία όλων των καταναλωτικών αγαθών από τις κατοχικές αρχές, ήταν οι κύριες αιτίες εμφάνισης & έξαρσης του λιμού τόσο στην Καλαμάτα όσο & γενικότερα την Ελλάδα. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι μέχρι την συνθηκολόγηση & αποχώρηση των Ιταλών από την Καλαμάτα τον Σεπτέμβρη του 1943 καταγράφονται νεκροί κυρίως από πείνα, ενώ στην περίοδο των Γερμανών οι νεκροί κυρίως οφείλονταν σε εκτελέσεις ή ομηρία

Οι θάνατοι που καταγράφηκαν (εντός των τότε ορίων του δήμου Καλαμάτας & πληθυσμού περίπου 35.000) στη διάρκεια της Κατοχής ως αποτέλεσμα του λιμού και της βίας των κατακτητών έφθασαν τα 2000 άτομα – πιο αναλυτικά ανά αιτία θανάτου:

Λιμός 1213 θάνατοι, Εκτελεσθέντες 499 θάνατοι, Βίαιοι θάνατοι 107,Ελλείψεις φαρμάκων 34 θάνατοι, Απώλειες Στρατιωτικών σε μάχες με Ιταλούς και Γερμανούς 76 θάνατοι, Θανατοθέντες όμηροι 87.

Στη διάρκεια της Κατοχής, οι ηλικίες που επλήγησαν ιδιαίτερα από τον λιμό στην Καλαμάτα ήταν τα παιδιά μέχρι 5 ετών και ενήλικες από 50 ετών και πάνω. Στις ηλικιακές αυτές κατηγορίες ανήκει το 86,21% των θυμάτων του λιμού. Αντίθετα οι εκτελέσεις έπληξαν σχεδόν στην πλειοψηφία τους, άτομα ηλικίας από 15 έως 49 ετών.