Αλ. Ντόνας : Τον Αύγουστο «κλειδώνουν» οι ταυτότητες, η ομογένεια μένει εκτός πατρίδας

Ο Αλέξης Ντόνας, Έλληνας της διασποράς που ζει στη Γερμανία, συνιδρυτής του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Ελληνισμού , μιλάει στον 98.4 για το πώς από τις 3 Αυγούστου, χιλιάδες Έλληνες της διασποράς κινδυνεύουν να βρεθούν διπλά χαμένοι και χωρίς επίσημα έγγραφα που θα τους χρησιμέψουν και ταξιδιωτικά, αν θέλουν να έρθουν στο μητροπολιτικό κέντρο την Ελλάδα. Όπως σημειώνει, υπάρχουν προβλήματα που δεν προκύπτουν από κακή τύχη ούτε από απρόβλεπτες εξελίξεις.
Προκύπτουν επειδή το γνωρίζαμε εδώ και χρόνια και δεν κάναμε τίποτα. Το ζήτημα των ταυτοτήτων που λήγουν ως ταξιδιωτικά έγγραφα ανήκει ακριβώς σε αυτή την κατηγορία, και η ομογένεια της Γερμανίας πρόκειται να το πληρώσει το συντομότερο, μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού. Με βάση τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/1157, από τις 3 Αυγούστου 2026 οι παλαιές ελληνικές ταυτότητες που δεν διαθέτουν μηχανικώς αναγνώσιμη ζώνη (MRZ) παύουν να γίνονται αποδεκτές ως ταξιδιωτικά έγγραφα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όποιος δεν διαθέτει τη νέα ταυτότητα ή ισχύον διαβατήριο, απλώς δεν θα μπορεί να ταξιδέψει νόμιμα διασχίζοντας τα σύνορα. Πρόκειται για εκατομμύρια κατόχους της κλασικής «μπλε» ταυτότητας, και ένα μεγάλο τμήμα τους ζει εκτός Ελλάδας. Εδώ ξεκινά το πρόβλημα που, για κάποιον λόγο, η ελληνική πολιτεία αρνείται να ονομάσει με το όνομά του. Η νέα ταυτότητα εκδίδεται αποκλειστικά από την Ελληνική Αστυνομία, με φυσική παρουσία του πολίτη σε αστυνομικό τμήμα στην Ελλάδα. Η ίδια η πλατφόρμα ραντεβού ζητά να επιλέξεις αρχή έκδοσης με βάση τη διεύθυνση μόνιμης ή προσωρινής κατοικίας σου στην Ελλάδα. Για τον απόδημο, αυτό σημαίνει ένα και μόνο πράγμα: για να αποκτήσει το έγγραφο που θα του επιτρέψει να ταξιδέψει, πρέπει πρώτα να έχει ταξιδέψει. Ένας φαύλος κύκλος που κανείς αρμόδιος δεν φρόντισε να σπάσει.

Μένει, λοιπόν, το διαβατήριο. Και εδώ φτάνουμε στο δεύτερο σκέλος του αδιεξόδου. Τα προξενεία μας στη Γερμανία, με το προσωπικό και τις υποδομές που διαθέτουν, αδυνατούν να απορροφήσουν τον όγκο των αιτήσεων μέσα στους λίγους μήνες που απομένουν. Όποιος έχει επιχειρήσει να κλείσει ραντεβού γνωρίζει την πραγματικότητα: λίστες αναμονής που εκτείνονται για μήνες, διαθεσιμότητα που εξαντλείται μέσα σε λεπτά, οικογένειες που μετακινούνται εκατοντάδες χιλιόμετρα για μια απλή κατάθεση εγγράφων. Όπως υπενθυμίζει, ο μεγαλύτερος όγκος των ομογενών της Ευρώπης δεν ταξιδεύει αεροπορικώς.

Ταξιδεύει οδικώς, με το αυτοκίνητο φορτωμένο, διασχίζοντας τρία και τέσσερα κράτη για να φτάσει στο χωριό, στους γονείς, στο πατρικό. Είναι ο ετήσιος δεσμός με την πατρίδα, ένα ταξίδι που για πολλές οικογένειες έχει σχεδόν τελετουργικό χαρακτήρα.

Με την παλιά ταυτότητα ανίσχυρη και το διαβατήριο εγκλωβισμένο στις ουρές των προξενείων, χιλιάδες απόδημοι κινδυνεύουν φέτος να μην μπορούν καν να ξεκινήσουν αυτό το ταξίδι. Όχι από δική τους αμέλεια, αλλά από την αδυναμία του κρατικού μηχανισμού να τους εξυπηρετήσει εγκαίρως.

Το πιο ενοχλητικό κομμάτι αυτής της ιστορίας δεν είναι καν η αποτυχία. Είναι η απουσία προτεραιοτήτων. Διότι το πρόβλημα ήταν γνωστό από τη στιγμή που ψηφίστηκε ο ευρωπαϊκός κανονισμός. Υπήρχε άφθονος χρόνος για ενίσχυση των προξενείων με προσωπικό, για έκτακτα ραντεβού, για κινητές μονάδες, για μια απλή πρόβλεψη που θα επέτρεπε στους ομογενείς να εκδίδουν τη νέα ταυτότητα στον τόπο διαμονής τους. Τίποτα από αυτά δεν δρομολογήθηκε με τη σοβαρότητα που απαιτούσε η κατάσταση.