Ψυχική υγεία στην Κρήτη: Συναγερμός πίσω από τις διακηρύξεις – Ένας παιδοψυχίατρος για όλο το νησί!

Υποστελεχωμένα κέντρα, κενά σε κρίσιμες ειδικότητες, ανύπαρκτη ψυχιατρική κλινική στο Λασίθι και αυξανόμενες ανάγκες. Ο Βασίλης Κούδας αποκαλύπτει την πραγματική εικόνα των δημόσιων δομών και προειδοποιεί: «Χωρίς μόνιμες προσλήψεις και χρηματοδότηση, οι δράσεις ευαισθητοποίησης μένουν στα λόγια».
«Πίσω από τα συνθήματα για την ψυχική υγεία και τις εκδηλώσεις ευαισθητοποίησης, με την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας να τιμάται κάθε χρόνο στις 10 Οκτωβρίου και την 7η ΥΠΕ να διοργανώσεις εκδηλώσεις ενημέρωσης κι ευαισθητοποίησης σε όλο το νησί, η Κρήτη βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρά κενά στην πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία. Ένας Δημόσιος παιδοψυχίατρος για ολόκληρο το νησί, μόλις δύο ψυχίατροι στο Κέντρο Ψυχικής Υγείας Αγίου Νικολάου, ελλείψεις γιατρών σε Ρέθυμνο και Χανιά και υπηρεσίες που αδυνατούν να ανταποκριθούν στο σύνολο των περιστατικών συνθέτουν μια εικόνα που δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Αυτή είναι η πραγματικότητά μας» λέει ο Ψυχίατρος με βαθμό Δ/ντή ΕΣΥ στην Ψυχιατρική κλινική του Πανεπιστημιακού.
Ο Βασίλης Κούδας, μιλώντας στο Ράδιο 98.4, θέτει στο επίκεντρο την ευθύνη της πολιτείας, διαμηνύει πως η ψυχική υγεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με ευχολόγια, όταν λείπουν το προσωπικό, οι υποδομές και η σταθερή χρηματοδότηση και επισημαίνει: «Την ώρα που η ανάγκη για υπηρεσίες ψυχικής υγείας μεγαλώνει, οι δημόσιες δομές παραμένουν υποστελεχωμένες, ενώ κρίσιμες υπηρεσίες είτε απουσιάζουν είτε λειτουργούν με περιορισμένες δυνατότητες.
Ιδιαίτερα ανησυχητική κατά τον ίδιο είναι η κατάσταση στην ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων, καθώς αυτή τη στιγμή υπάρχει μόλις ένας δημόσιος παιδοψυχίατρος που εργάζεται στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου, ενώ απουσιάζουν επαρκείς υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας για παιδιά που εμφανίζουν τα πρώτα σημάδια ψυχικών δυσκολιών.
Η έλλειψη αυτή, όπως λέει, περιορίζει τη δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης και στήριξης των οικογενειών, με αποτέλεσμα περιστατικά που θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν νωρίς να κινδυνεύουν να εξελιχθούν σε σοβαρότερα προβλήματα.

Για το ποια είναι η στελέχωση της Ψυχικής Υγείας στην Κρήτη, αναφέρει ενδεικτικά κι ανά νομό:

Λασίθι:
Στον Άγιο Νικόλαο λειτουργεί Κέντρο Ψυχικής Υγείας, το οποίο, διαθέτει μόλις δύο ψυχιάτρους, καθώς και περιορισμένο αριθμό άλλων επαγγελματιών ψυχικής υγείας, όπως ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς. Στον νομό δραστηριοποιούνται επίσης δύο κινητές μονάδες ψυχικής υγείας, οι οποίες, ωστόσο, καλούνται να καλύψουν αυξημένες ανάγκες με ανεπαρκή στελέχωση. Παράλληλα, δεν λειτουργεί ψυχιατρική κλινική σε νοσοκομείο του Λασιθίου, παρότι, όπως επισημαίνει, προβλέπεται στον οργανισμό του Νοσοκομείου Αγίου Νικολάου.

Ηράκλειο:
Μεγάλη πίεση στο ΠΑΓΝΗ και υποστελεχωμένο Κέντρο Ψυχικής Υγείας
Η ψυχιατρική κλινική του ΠΑΓΝΗ καλείται να εξυπηρετήσει μεγάλο μέρος των αναγκών ολόκληρης της Κρήτης, καθώς περιστατικά από άλλους νομούς παραπέμπονται στο Ηράκλειο. Η συγκέντρωση των περιστατικών επιβαρύνει περαιτέρω τη λειτουργία της κλινικής. Την ίδια ώρα, το Κέντρο Ψυχικής Υγείας Ηρακλείου αντιμετωπίζει σημαντικές ελλείψεις, καθώς, διαθέτει δύο ψυχιάτρους και περιορισμένο αριθμό άλλων επαγγελματιών. Στην περιοχή λειτουργεί και κινητή μονάδα, η οποία παρέχει υπηρεσίες σε Κέντρα Υγείας του νομού, χωρίς όμως να μπορεί να καλύψει το σύνολο των αναγκών.
Ιδιαίτερα οξύ είναι το πρόβλημα στην παιδοψυχιατρική φροντίδα σύμφωνα με τον Κούδα, αφού ένας μόνο δημόσιος παιδοψυχίατρος στο ΠΑΓΝΗ καλείται να καλύψει τις ανάγκες ολόκληρης της Κρήτης, καθώς δεν υπάρχει επαρκές δίκτυο υπηρεσιών πρωτοβάθμιας ψυχικής φροντίδας για παιδιά και εφήβους.

Ρέθυμνο:
Στο Ρέθυμνο λειτουργούν ψυχιατρική κλινική και Κέντρο Ψυχικής Υγείας, αλλά οι ελλείψεις προσωπικού περιορίζουν τη δυνατότητα κάλυψης των αναγκών. Η τελευταία παιδοψυχίατρος που υπηρετούσε στην περιοχή αποχώρησε τον προηγούμενο χειμώνα, με αποτέλεσμα ο νομός να έχει μείνει χωρίς παιδοψυχίατρο.

Χανιά:
Στα Χανιά λειτουργεί ψυχιατρική κλινική, η οποία αντιμετωπίζει ελλείψεις σε ιατρικό προσωπικό. Παράλληλα, το Κέντρο Ψυχικής Υγείας δέχεται πρόσθετη πίεση μετά τις αποχωρήσεις εργαζομένων, γεγονός που δυσχεραίνει την ανταπόκριση στις ανάγκες του πληθυσμού.
Το αποτέλεσμα είναι ένα δίκτυο υπηρεσιών που λειτουργεί με περιορισμένες δυνατότητες, ενώ περιστατικά από διαφορετικές περιοχές της Κρήτης μεταφέρονται στο Ηράκλειο, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις ήδη πιεσμένες δομές.

Ανάγκη για ενίσχυση των υπηρεσιών και πρόληψη
Όπως υπογραμμίζει ο Βασίλης Κούδας, η ενίσχυση της ψυχικής υγείας δεν μπορεί να περιορίζεται στη λειτουργία νοσοκομειακών κλινικών. Απαιτούνται περισσότερες κινητές μονάδες, ιδίως σε περιοχές όπου οι υπηρεσίες είναι περιορισμένες, καθώς και κέντρα ημέρας και δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης για ανθρώπους με χρόνιες ανάγκες ψυχικής φροντίδας.
Παράλληλα, θεωρεί αναγκαία την ανάπτυξη υπηρεσιών πρόληψης και έγκαιρης ανίχνευσης, ιδιαίτερα για παιδιά και εφήβους, ώστε τα περιστατικά να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται πριν εξελιχθούν σε σοβαρότερα προβλήματα.

«Οι εκδηλώσεις δεν αρκούν χωρίς πολιτικές αποφάσεις»
Με αφορμή τις δράσεις της 7ης Υγειονομικής Περιφέρειας Κρήτης για την ψυχική υγεία, που πραγματοποιούνται μέσα στον Οκτώβριο, ο Κούδας αναγνώρισε τη σημασία της ενημέρωσης και της καταπολέμησης του κοινωνικού στίγματος. Τόνισε, ωστόσο, ότι η ευαισθητοποίηση πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστική κρατική παρέμβαση.

«Για να γίνουν όλα αυτά χρειάζεται και πολιτική απόφαση, η οποία θα συνοδεύεται από οικονομική ενίσχυση και πρόσληψη προσωπικού σε μόνιμες και σταθερές θέσεις με καλές συνθήκες. Η ψυχική υγεία δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες του χώρου ή όσους αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα. Αφορά το σύνολο της κοινωνίας. Και στην Κρήτη, η απόσταση ανάμεσα στην αναγνώριση της σημασίας της και στην πραγματική δυνατότητα πρόσβασης των πολιτών σε υπηρεσίες παραμένει μεγάλη» διαμηνύει προς πάσα κατεύθυνση.