Απ. Αποστόλου : Μια βαθιά ανθρωπολογική αλλαγή και οι τελευταίες ημέρες της πολιτικής “Πομπηίας”

Ο καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας , Απόστολος Αποστ΄λου, μιλάει στον 98.4 για το πώς μεταφράζεται η αλλαγή που έχει ήδη συντελεστεί μπροστά στα μάτια μας, αλλά ελάχιστοι δείχνουν να την αντιλαμβάνονται στην πραγματική της διάσταση. Είναι μια βαθιά ανθρωπολογική ανατροπή, που δεν αφορά μόνο την πολιτική ή την τεχνολογία, αλλά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του μέσα στην κοινωνία.
Ο πολίτης της συμμετοχής, της συλλογικής ευθύνης, της παρέμβασης και της πολιτικής πράξης μοιάζει να έχει αποσυρθεί αθόρυβα από το προσκήνιο.

Στη θέση του ξεπροβάλλει ένας νέος τύπος ανθρώπου: ο «χρήστης» της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, ο πελάτης των δημόσιων υπηρεσιών, ένας καταναλωτής επιλογών που περισσότερο προσομοιάζουν σε ψηφιακή ψευδαίσθηση παρά σε πραγματική δημοκρατική συμμετοχή. Η κοινωνική πίεση δεν λειτουργεί με το «μην», αλλά με το «να δείχνεις».
Κι εδώ ίσως κρύβεται η μεγαλύτερη μετατόπιση της εποχής: η μετάβαση από τον ενεργό πολίτη στον διαχειρίσιμο χρήστη και από την ανοιχτή απαγόρευση στην εσωτερικευμένη συναίνεση. Την ίδια ώρα , όπως λέει, οι μέρες έχουν αρχίσει να μυρίζουν θειάφι. Όχι εκείνο το τίμιο θειάφι του παλιού φαρμακείου, που το ’παιρνες για να γιατρέψεις τη ψώρα της εποχής, αλλά το άλλο, εκείνο το πολιτικό, το υπόγειο, το βεζουβιανό.

Ζούμε, λέει, σε δημοκρατία. Μα η δημοκρατία τελευταία θυμίζει εκείνον τον κουρασμένο εισπράκτορα του επαρχιακού λεωφορείου, που τρυπάει εισιτήρια δίχως να κοιτάζει πού πάει το όχημα. Η χώρα θυμίζει τις τελευταίες ημέρες της Πομπηίας. Όχι γιατί έρχεται κάποια θεία τιμωρία (έτσι και αλλιώς οι θεοί έχουν προ πολλού παραιτηθεί από την ελληνική υπόθεση) αλλά γιατί οι άνθρωποι συνεχίζουν να χορεύουν ενώ ο ουρανός σκουραίνει. Στις οθόνες όμως χαμογελούν υπουργοί σαν ξεχασμένοι παρουσιαστές τηλεπαιχνιδιού. Στις αίθουσες των συνεδριάσεων περιφέρονται συμβουλάτορες με τη γλώσσα κολλημένη πάνω στις λέξεις «ανάπτυξη», «σταθερότητα», «μεταρρύθμιση», λες και οι λέξεις ακόμη μπορούν να σώσουν κάτι.
Κι ύστερα ήρθαν τα νέα κόμματα.
Πλάσματα «γενετικού χιμαιρισμού», παλαιότερα τα λέγαμε κόμματα κουρελού, τώρα τους φοράνε ευρωπαϊκά σακάκια και τα παρουσιάζουν σαν καινούργιες αφίξεις. Παίρνουν λίγο από δεξιά, λίγο από αριστερά, λίγο από κέντρο, λίγο από τηλεοπτικό πάνελ, λίγο από χορηγούς, λίγο από αλγόριθμους κοινωνικών δικτύων, και φτιάχνουν πολιτικούς οργανισμούς που θυμίζουν μεταμοσχεύσεις χωρίς σώμα.