Σ. Κεφαλογιάννης: «Η αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ ως ισότιμος πυλώνας διακυβέρνησης, αλλά ως εξαρτώμενος μηχανισμός»

Προσδοκίες των Δημάρχων από τη σύσταση της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών αν και άπαντες γνωρίζουν πως χωρίς πόρους και πραγματικές αρμοδιότητες, το εγχείρημα κινδυνεύει να μείνει ένα ακόμη «θεσμικό κέλυφος»

Η συζήτηση για το μέλλον της τοπικής αυτοδιοίκησης επανέρχεται δυναμικά, με αιχμή τις ανάγκες των ορεινών δήμων και τη σύσταση Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών. Το βασικό μήνυμα που εκπέμπουν οι αυτοδιοικητικοί είναι σαφές: χωρίς επαρκή χρηματοδότηση και ουσιαστική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων, καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να αποδώσει.

Όπως επισημαίνεται, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου οι δήμοι διαθέτουν σταθερά έσοδα και πραγματική αυτονομία, στην Ελλάδα η αυτοδιοίκηση παραμένει εξαρτημένη από το κεντρικό κράτος. Οι δήμοι «περιμένουν τι θα τους δοθεί», γεγονός που περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα σχεδιασμού και υλοποίησης πολιτικών.

Κεντρικό κράτος και πολιτική εξουσία: μια διαχρονική δυσπιστία

Σύμφωνα με τον Δήμαρχο Ανωγείων Σωκράτη Κεφαλογιάννη, στο Ράδιο 98.4, το πρόβλημα είναι βαθύτερο και διαχρονικό. Η αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ ως ισότιμος πυλώνας διακυβέρνησης, αλλά ως εξαρτώμενος μηχανισμός.

Το κεντρικό κράτος, όπως σημειώνει, διατηρεί τον έλεγχο των πόρων και κατ’ επέκταση της εξουσίας, ενώ το κοινοβουλευτικό σύστημα ενισχύει αυτή τη λογική, καθώς οι βουλευτές λειτουργούν συχνά ως «διαμεσολαβητές» για την εξασφάλιση χρηματοδοτήσεων.

Την ίδια στιγμή, αναγνωρίζεται και μια εγγενής αδυναμία του συστήματος: η χαμηλή εισπραξιμότητα δημοτικών εσόδων και η περιορισμένη φορολογική κουλτούρα σε τοπικό επίπεδο, που επιτείνουν την εξάρτηση από το κράτος.

Υποστελέχωση και διοικητική ασφυξία

Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι η υποστελέχωση των μικρών δήμων. Παρά το περιορισμένο τους μέγεθος, καλούνται να ανταποκριθούν σε ένα πλήθος υποχρεώσεων – από την εκπόνηση δεκάδων επιχειρησιακών σχεδίων έως τη διαχείριση σύνθετων διοικητικών διαδικασιών.

Σε αντίθεση με μεγάλους δήμους που διαθέτουν εξειδικευμένες υπηρεσίες, οι ορεινοί δήμοι λειτουργούν με ελάχιστο προσωπικό, γεγονός που καθιστά πολλές απαιτήσεις πρακτικά ανεφάρμοστες.

Το μεγάλο ζητούμενο: πολιτική βούληση και εμπιστοσύνη

Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι το πρόβλημα της αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα δεν είναι μόνο θεσμικό ή οικονομικό, αλλά βαθιά πολιτικό. Η έλλειψη εμπιστοσύνης του κεντρικού κράτους προς τους δήμους αποτελεί βασικό εμπόδιο για την ουσιαστική αποκέντρωση.

Η νέα γραμματεία μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα, αλλά η επιτυχία της θα εξαρτηθεί από δύο κρίσιμους παράγοντες: τη διάθεση της κυβέρνησης να εκχωρήσει πραγματικές αρμοδιότητες και πόρους, και την ικανότητα των ίδιων των αυτοδιοικητικών να αξιοποιήσουν το νέο εργαλείο.

 «Μικρό καλάθι» σε μια μεγάλη ανάγκη

Παρά τις προσδοκίες, η στάση των δημάρχων παραμένει επιφυλακτική. «Κρατάμε μικρό καλάθι», σημειώνεται χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας την εμπειρία δεκαετιών ανεκπλήρωτων υποσχέσεων.

Σε μια χώρα όπου το 75% της έκτασης είναι ορεινό, η απουσία ολοκληρωμένης πολιτικής για τις περιοχές αυτές δεν αποτελεί απλώς διοικητική αδυναμία, αλλά στρατηγικό έλλειμμα. Το αν η νέα πρωτοβουλία θα το καλύψει ή θα προστεθεί στη λίστα των χαμένων ευκαιριών, μένει να αποδειχθεί στην πράξη.