Ο Καζαντζάκης «συνταγογραφείται»: Η τέχνη ως θεραπεία στο Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη

Το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη συμμετέχει στο πρόγραμμα Πολιτιστικής Συνταγογράφησης του Υπουργείου Πολιτισμού, υλοποιώντας βιωματικά εικαστικά εργαστήρια για ενήλικες με χρόνιες ψυχικές διαταραχές, ενισχύοντας αυτοπεποίθηση, κοινωνικές δεξιότητες και ψυχική ανθεκτικότητα μέσα από την τέχνη.

Η λογοτεχνία και οι εικαστικές τέχνες ενώνονται στο Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη, αναδεικνύοντας την ευεργετική δύναμη της τέχνης ως μέσου έκφρασης, σύνδεσης και ψυχικής ενδυνάμωσης, εξηγεί στο Ράδιο 98.4 η Πρόεδρος του Μουσείου Μαριλένα Μηλαθιανάκη.

Με παρότρυνση της Αντιπεριφερειάρχη Πολιτισμού και Ισότητας της Περιφέρειας Κρήτης, Γεωργίας Μηλάκη, το Μουσείο συμμετέχει στη Β’ Πιλοτική Φάση του ερευνητικού προγράμματος του Υπουργείο Πολιτισμού «Πιλοτικές Δράσεις Πολιτιστικής Συνταγογράφησης», υλοποιώντας κύκλο βιωματικών καλλιτεχνικών εργαστηρίων διάρκειας δύο τριμήνων με τίτλο: «Έχεις τα χρώματα, έχεις τα πινέλα: Δράσεις Πολιτιστικής Συνταγογράφησης στο Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη». Στη συγκεκριμένη δράση που ολοκληρώνεται 20 Φεβρουαρίου συμμετείχαν 20 άτομα σε δύο κύκλους 12 και 8 ατόμων αντίστοιχα.

Τι είναι η Πολιτιστική Συνταγογράφηση

Η Πολιτιστική Συνταγογράφηση αποτελεί καινοτόμο πρόγραμμα του Υπουργείο Πολιτισμού, το οποίο υλοποιείται με χρηματοδότηση από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», στο πλαίσιο του Next Generation EU.

Το πλαίσιο εφαρμογής σχεδιάζεται από την ερευνητική ομάδα του Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακρίβειας «Κώστας Στεφανής» (ΕΠΙΨΥ) και υλοποιείται από τη Διεύθυνση Παραστατικών Τεχνών και Κινηματογράφου του Υπουργείου Πολιτισμού.

Στόχος του προγράμματος είναι η ενίσχυση της αυτοεικόνας και της αυτοπεποίθησης ατόμων με ψυχικές νόσους, η μείωση του άγχους και η ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων μέσω της δημιουργικής διαδικασίας.

Η συνεργασία με την Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική Κλινική

Για τη διενέργεια της δράσης, το Μουσείο συνεργάστηκε με την Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική Κλινική της 7ης Υ.Π.Ε. με έδρα το Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου (ΠΑΓΝΗ), καθώς και με τον Μετανοσοκομειακό Ξενώνα της Κλινικής, υπό τη διεύθυνση της Μαρίας Μπάστα, καθηγήτριας Ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστήμιο Κρήτης.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ενήλικες ασθενείς με χρόνιες ψυχικές διαταραχές, όπως χρόνια υποτροπιάζουσα κατάθλιψη, διπολική διαταραχή, μη-συναισθηματική ψύχωση/σχιζοφρένεια και σχιζοσυναισθηματική διαταραχή.

Ένα ταξίδι δημιουργίας με έμπνευση από τον Καζαντζάκη

Τα εργαστήρια πραγματοποιήθηκαν στους χώρους του Μουσείου από τις 10 Σεπτεμβρίου 2025 και σε κάθε συνάντηση, οι συμμετέχοντες προσέγγιζαν διαφορετική θεματική αναφορικά με τη ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη.

Μέσα από τη ζωγραφική και άλλες εικαστικές πρακτικές, η δημιουργική διαδικασία μετατρέπεται σε ένα προσωπικό ταξίδι έκφρασης, ενδοσκόπησης και ενδυνάμωσης, εμπνευσμένο από τη σκέψη και τη φιλοσοφία του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα.

Με την ολοκλήρωση της δράσης στο Μουσείο από την 1^η Μαρτίου σε ομαδική εικαστική έκθεση θα παρουσιαστούν στο κοινό τα έργα που δημιούργησαν οι συμμετέχοντες.

Το πλέον ενδιαφέρον του εγχειρήματός είναι η θέληση της Διοίκησης του Μουσείου Νίκος Καζαντζάκης η δράση αυτή να συνεχιστεί είτε μέσω της Πολιτείας και των αρμόδιων Υπουργείων, είτε μέσω της Περιφέρειας Κρήτης, θέμα που εξετάζεται με την πολύτιμη βοήθεια της Αντιπεριφερειάρχη Γεωργίας Μηλάκη, όπως η Διευθύντρια του Μουσείου κα Μηλαθιανάκη,είπε στο Ράδιο 98.4

Η ομάδα υλοποίησης

Η ομάδα υλοποίησης αποτελείται από ειδικούς στον χώρο της τέχνης και της ψυχικής υγείας:

• Ελένη Αϊβαλιώτη – Ψυχολόγος MSc, PhD, Υπεύθυνη Επαγγελματίας Ψυχικής Υγείας
• Μαρία Βολανάκη – Εικαστικός, Art Therapist MSc, Υπεύθυνη παραγωγής καλλιτεχνικής δράσης
• Χαρά Βαβαδάκη – Μουσειολόγος – Μουσειοπαιδαγωγός, Υπεύθυνη Εκπαιδευτικών Δράσεων Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη